Σύμφωνα με τον ν. 4557/2018, πραγματικός δικαιούχος είναι το φυσικό πρόσωπο στο οποίο τελικά ανήκει ή το οποίο τελικά ελέγχει ένα νομικό πρόσωπο ή μια νομική οντότητα. Για τις εταιρείες, ο έλεγχος μπορεί να προκύπτει από την άμεση ή έμμεση κατοχή ικανού ποσοστού μετοχών, δικαιωμάτων ψήφου ή άλλων ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων, αλλά και από έλεγχο με άλλα μέσα.

Η κατοχή ποσοστού άνω του 25% αποτελεί ένδειξη άμεσου ελέγχου. Πρόκειται για κρίσιμο ποσοτικό κριτήριο, χωρίς όμως να σημαίνει ότι ο έλεγχος εξαντλείται πάντοτε στο ποσοστό. Ένα πρόσωπο με μικρότερο ποσοστό μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να χαρακτηριστεί ως πραγματικός δικαιούχος, εφόσον αποδεικνύεται ότι ασκεί έλεγχο με άλλο τρόπο. Τέτοια στοιχεία μπορεί να είναι, ενδεικτικά, ειδικά δικαιώματα ψήφου, δικαίωμα αρνησικυρίας, δικαίωμα διορισμού διοίκησης, συμφωνία μετόχων, καταστατικές ρυθμίσεις ή πραγματική άσκηση δεσπόζουσας επιρροής.

Η ερμηνεία του νόμου στηρίζεται σε τρία επίπεδα. Πρώτα εξετάζεται η ιδιοκτησία, δηλαδή η άμεση ή έμμεση συμμετοχή στο κεφάλαιο ή στα δικαιώματα ψήφου. Στη συνέχεια εξετάζεται ο έλεγχος με άλλα μέσα, όταν η μετοχική συμμετοχή δεν αποτυπώνει πλήρως την πραγματική επιρροή επί της εταιρείας. Μόνο επικουρικά, όταν δεν μπορεί να προσδιοριστεί φυσικό πρόσωπο ως πραγματικός δικαιούχος, εξετάζεται το φυσικό πρόσωπο που κατέχει θέση ανώτατου διοικητικού στελέχους.

Συμπερασμα

  • Πραγματικός δικαιούχος δηλώνεται κατ' αρχήν κάθε φυσικό πρόσωπο που κατέχει άμεσα ή έμμεσα ποσοστό άνω του 25%.
  • Πρόσωπο με μικρότερο ποσοστό δηλώνεται μόνο εφόσον ασκεί έλεγχο με άλλα μέσα.
  • Δεν δηλώνονται όλοι οι μέτοχοι, αλλά μόνο όσοι τελικά κατέχουν ή ελέγχουν την εταιρεία.
  • Στις οικογενειακές εταιρείες η συγγένεια δεν αρκεί από μόνη της για να θεμελιώσει ιδιότητα πραγματικού δικαιούχου.